| 1042 Görüntüleme
Periferik Damar Hastalığı Tedavisi: Balon, Stent, Aterektomi ve Tromboliz
Periferik damar hastalıklarında tedavi yalnızca açık cerrahi yöntemlerle sınırlı değildir. Günümüzde girişimsel radyoloji alanındaki gelişmeler sayesinde, uygun hastalarda damar darlıkları ve tıkanıklıkları damar içerisinden uygulanan minimal invaziv yöntemlerle tedavi edilebilmektedir. Bu tedavilerde damar içerisine küçük bir giriş noktasından ince kateterler yerleştirilerek darlık veya tıkanıklığın bulunduğu bölgeye ulaşılır. Hastanın damar yapısına, tıkanıklığın yerine ve uzunluğuna, hastalığın süresine ve klinik bulgularına göre farklı tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Periferik damar hastalığı: özellikle atardamarlarda damar sertliğine bağlı olarak gelişen darlık veya tıkanıklıklar sonucunda dokulara giden kan akımının azalmasıdır. En sık bacak damarlarında görülmekle birlikte, farklı damar bölgeleri de etkilenebilir. Bacak damarlarında gelişen tıkanıklıklar; yürürken ağrı ve kramp, yürüme mesafesinde azalma, ayaklarda soğukluk, uyuşma, renk değişikliği ve ileri evrelerde iyileşmeyen yaralara neden olabilir.
Yürürken ortaya çıkan ve dinlenmekle geçen bacak ağrısı, halk arasında vitrin hastalığı olarak da bilinen önemli bir belirti olabilir. Bacak damar tıkanıklığının belirtileri ve vitrin hastalığı hakkında daha ayrıntılı bilgi için >> Vitrin Hastalığı: Bacak Damar Tıkanıklığı başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Girişimsel Radyoloji ile Damar Tıkanıklığı Tedavisi
Girişimsel radyoloji uzmanı, anjiyografi cihazı eşliğinde damar içerisine yerleştirilen ince kateterler aracılığıyla darlık veya tıkanıklığın bulunduğu bölgeye ulaşır.
Her hastada aynı yöntem uygulanmaz. Tedavi planı; damar yapısı, tıkanıklığın yeri ve uzunluğu, damar duvarındaki kireçlenmenin derecesi ve hastanın genel durumu değerlendirilerek kişiye özel olarak belirlenir.
Balon Anjiyoplasti
Balon anjiyoplasti, damar darlıklarının tedavisinde kullanılan temel endovasküler yöntemlerden biridir. Daralmış bölgeye özel bir balon kateter ilerletilir. Balon kontrollü şekilde şişirilerek damardaki darlığın genişletilmesi ve kan akımının artırılması hedeflenir. Bazı hastalarda yalnızca balon tedavisi yeterli olabilir. Bazı durumlarda ise damarın açık kalmasını desteklemek amacıyla stent uygulanabilir.
Stent ve İlaç Kaplı Balon Tedavisi
Balon anjiyoplasti sonrasında yeterli damar açıklığı sağlanamayan veya damarın açıklığını desteklemek gereken bazı hastalarda stent kullanılabilir.
Bazı damar darlıklarında ise yeniden daralma riskini azaltmak amacıyla ilaç kaplı balonlar veya uygun hastalarda ilaç salınımlı stentler tercih edilebilir.
Ateroskleroza bağlı damar darlıklarında uygulanan balon, stent ve diğer girişimsel tedavi yöntemleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için >> Aterosklerozda Girişimsel Radyoloji: Balon, Stent ve Tromboembolektomi başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Aterektomi: Kalsifiye Damar Darlıklarında Özel Bir Yöntem
Bazı hastalarda damar duvarında yoğun kireçlenme ve sert aterosklerotik plaklar bulunabilir. Bu tür seçilmiş damar darlıklarında perkütan aterektomi yöntemlerinden yararlanılabilir. Aterektomi sırasında özel kateter sistemleri kullanılarak damar içerisindeki aterosklerotik plağın mekanik olarak uzaklaştırılması veya parçalanması hedeflenir. Toplumda tıraşlama olarak bilinen bu yöntem, özellikle yoğun kalsifikasyon bulunan bazı darlıklarda damarın balon veya diğer endovasküler tedavilere hazırlanmasına yardımcı olabilir.
Ancak aterektomi her damar tıkanıklığında gerekli değildir. Kullanılacak tedavi yöntemi, damarın yapısı ve tıkanıklığın özelliklerine göre belirlenir.
Ani Damar Tıkanıklığında Tromboliz ve Mekanik Trombektomi
Damarın pıhtı nedeniyle aniden tıkanması, akut damar tıkanıklığı olarak adlandırılır. Özellikle kol veya bacağın kanlanmasını bozan ani tıkanıklıklarda hızlı değerlendirme büyük önem taşır.
Tromboliz; Pıhtının bulunduğu bölgeye kateter aracılığıyla pıhtı eritici ilaçların uygulanmasıdır. İlaç doğrudan pıhtının bulunduğu damar içerisine ulaştırılarak pıhtının çözülmesi hedeflenir.
Mekanik Trombektomi; Bazı hastalarda pıhtının ilaçla eritilmesi yerine özel kateter ve cihazlar kullanılarak pıhtının mekanik olarak çıkarılması tercih edilebilir.
Hangi yöntemin uygulanacağı; tıkanıklığın süresi, pıhtının özellikleri, damar yapısı ve hastanın genel durumu değerlendirilerek belirlenir.
Her Damar Tıkanıklığında Ameliyat Gerekir mi?
Hayır. Her damar tıkanıklığında açık cerrahi tedavi gerekli değildir.
Uygun hastalarda balon anjiyoplasti, stent, ilaç kaplı balon, aterektomi, tromboliz veya mekanik trombektomi gibi damar içi tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Ancak her damar tıkanıklığı endovasküler yöntemlerle tedavi edilemez. Bazı hastalarda açık cerrahi, bazı hastalarda ise endovasküler ve cerrahi yöntemlerin birlikte uygulandığı hibrit tedaviler daha uygun olabilir.
Temel amaç, hastanın damar yapısına ve klinik durumuna en uygun tedavi yöntemini belirlemektir.
Periferik Damar Hastalığında Erken Değerlendirme Neden Önemlidir?
İlerleyen damar darlıkları dokulara giden kan akımının ciddi şekilde azalmasına neden olabilir.
Özellikle aşağıdaki belirtiler dikkate alınmalıdır:
-
İstirahatte ortaya çıkan bacak veya ayak ağrısı
-
İyileşmeyen ayak yaraları
-
Ayakta solukluk veya morarma
-
Belirgin soğukluk
-
Ani başlayan şiddetli ağrı
-
Ani uyuşma veya güç kaybı
Özellikle ani gelişen bu tür belirtilerde zaman kaybetmeden tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.
Adana'da Periferik Damar Hastalığı Tedavisi
Kliniğimiz Adana’da hizmet vermektedir. Periferik damar hastalıkları olan hastalar öncelikle ayrıntılı olarak değerlendirilmekte ve uygun hastalarda uygulanabilecek girişimsel radyoloji tedavileri planlanmaktadır.
Balon anjiyoplasti, stent, aterektomi, tromboliz ve diğer endovasküler tedaviler, gerekli hasta değerlendirmesinin ardından anlaşmalı hastanelerde anjiyografi ve girişimsel radyoloji olanakları kullanılarak gerçekleştirilmektedir.
Her hastanın damar yapısı ve hastalığının özellikleri farklı olduğundan, tedavi yöntemi kişiye özel olarak belirlenmelidir.
Sonuç
Periferik damar hastalıklarının tedavisinde günümüzde açık cerrahinin yanı sıra çok sayıda minimal invaziv endovasküler tedavi seçeneği bulunmaktadır.
Balon anjiyoplasti, stent, ilaç kaplı balon, aterektomi, tromboliz ve mekanik trombektomi gibi yöntemler, hastanın damar yapısına ve hastalığın özelliklerine göre uygulanabilir.
Girişimsel radyoloji, uygun hastalarda damar darlığı ve tıkanıklıklarının damar içerisinden tedavi edilmesine olanak sağlayan önemli bir tedavi alanıdır.
Hangi tedavinin uygun olduğu; tıkanıklığın yeri, uzunluğu ve yapısı ile hastanın şikâyetleri ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi planlaması için ilgili uzman hekim tarafından değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Bilgi ve Randevu İçin
Prof. Dr. Erol Aksungur
Girişimsel Radyoloji
